Technopedia Center
PMB University Brochure
Faculty of Engineering and Computer Science
S1 Informatics S1 Information Systems S1 Information Technology S1 Computer Engineering S1 Electrical Engineering S1 Civil Engineering

faculty of Economics and Business
S1 Management S1 Accountancy

Faculty of Letters and Educational Sciences
S1 English literature S1 English language education S1 Mathematics education S1 Sports Education
teknopedia

teknopedia

teknopedia

teknopedia

teknopedia

teknopedia
teknopedia
teknopedia
teknopedia
teknopedia
teknopedia
  • Registerasi
  • Brosur UTI
  • Kip Scholarship Information
  • Performance
  1. Weltenzyklopädie
  2. Cartofilace - Teknopedia
Cartofilace - Teknopedia

Il cartofilace (dal greco χάρτα = carte + φύλαξ = custode) era un dignitario ecclesiastico bizantino responsabile inizialmente dell'archivio di una diocesi o di un patriarcato e successivamente, dal IX al XV secolo anche direttore del clero, presidente del tribunale, consigliere giuridico e direttore della cancelleria.

Storia

[modifica | modifica wikitesto]

In origine il cartofilace era il direttore degli archivi e della biblioteca del patriarcato di Costantinopoli. La funzione corrispondeva a quella del Chartularius della Chiesa latina[1]. Attorno al IX secolo il cartofilace divenne tuttavia il più importante dignitario del patriarcato di Costantinopoli (1094). Giorgio Codino chiamava "Grande cartofilace" il braccio destro del patriarca. Codino aggiungeva che questo funzionario era non soltanto il custode di tutti i documenti relativi ai diritti ecclesiastici conservati nel "Cartophylacium" (archivio), ma aveva competenza sulle cause matrimoniali ed era il giudice di tutti i procedimenti giudiziari in cui fosse interessato il clero. Il cartofilace pertanto redigeva tutte le sentenze e le decisioni del patriarca, che poi firmava e sigillava; presiedeva il gran consiglio del patriarca e prendeva visione di tutti i procedimenti giudiziari canonici e civili in cui fossero coinvolti membri del clero o religiosi. Quello di Costantinopoli, un diacono che occasionalmente assumeva le funzioni dei presbiteri, aveva dodici notai sotto lui[2]. Il cardinal Bessarione, che era stato anch'egli cartofilace a Costantinopoli, affermava che il cartofilace corrispondeva al vicario generale e, sebbene fosse un semplice diacono, gli era stata accordata la supremazia sui metropoliti e sui vescovi e aveva la precedenza su tutti eccetto il solo patriarca[3].

Note

[modifica | modifica wikitesto]
  1. ↑ Jan Frederik Niermeyer, C. van de Kieft, G. S. M. M. Lake-Schoonebeek (a cura di), Mediae latinitatis lexicon minus : lexique latin medieval-francais/anglais, composuit J. F. Niermeyer ; perficiendum curavit C. Van De Kieft . Abbreviationes et index fontium composuit C. Van De Kieft adiuvante G. S. M. M. Lake-Schoonebeek. Leiden [etc.] : Brill, 1997, ISBN 9004071083, p. 175
  2. ↑ Georgius Codinus, Codini Curopalatae de officialibus Palatii Cpolitani et de officiis magnae Ecclesiae liber, ex recognitione Immanuelis Bekkeri. A cura di Immanuel Bekker. Bonnae : impensis ed. Weberi, 1839, Corpus scriptorum historiae byzantinae, Vol. XXXVII, p. 128 cm. (on-line)
  3. ↑ Giornale de' letterati per l'anno MDCCXLIX dediсаtо аll'E.mo, e R.mo principe il signor cardinale Silvio ValentI camerlengo di S. Chiesa e secretario di stato. in Roma : appresso li Fratelli Pagliarjni mercanti di libri e stampatori a Pasquino, 1749, p. 272 (on-line)

Bibliografia

[modifica | modifica wikitesto]
  • Cyclopaedia, 1728, vol. I p. 203 (on-line)
  • "Chartophylax". Oxford English Dictionary. Oxford University Press. Second Edition, 1989.
  • "Canone IX". Nicene and Post-Nicene Fathers. Serie II, Volume XIV. The Seventh Ecumenical Council. (EN)

Voci correlate

[modifica | modifica wikitesto]
  • Cartulario (registro)
  • Chartularius

Collegamenti esterni

[modifica | modifica wikitesto]
  • cartofilace, su Treccani.it – Enciclopedie on line, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Modifica su Wikidata
  • Wehmeyer, Jeffrey M. "The Chartophylax: Archivist and Librarian to the Patriarch in Constantinople". Libraries and Cultures, 1997.
V · D · M
Titoli, onorificenze e cariche dell'Impero bizantino
Titoli imperiali
Titoli degli ImperatoriAutokrator · Basileus · Porphyrogennētos
Titoli dei membri della
famiglia imperiale
Despotēs · Kaisar · Kouropalatēs · Nōbelissimos · Oikeios · Sebastohypertatos · Sebastokratōr · Sebastos (Panhypersebastos)
Titoli onorifici di corte
Titoli maschiliAnthypatos · Basilikos mandatōr · Dishypatos · Hypatos · Kandidatos · Magistros · Megas archon · Patrikios · Proedros · Protoierakarios · Protokynegos · Protosebastos · Prōtospatharios · Silentiarios · Skouterios · Spatharios · Spatharokandidatos · Stratēlatēs · Stratōr · Vestarches · Vestes · Vestetor
Titoli per eunuchiKoubikoularios · Nipsistiarios · Ostiarios · Patrikios · Praipositos · Primikērios · Proedros · Prōtospatharios · Sebastophoros · Spatharokoubikoularios · Vestarches · Vestes
Titoli femminiliZostē patrikia
Funzionari di palazzoEpi tēs trapezēs · Kanikleios · Papias · Parakoimōmenos · Pinkernēs · Protovestiarios · Tatas tēs aulēs
Cariche militari
EsercitoDomestikos (Megas domestikos, Domestikos tōn scholōn) · Exarchos · Hoplitarchēs / Archēgētēs · Katepanō · Kavallarios · Kentarchos · Merarchēs · Prōtokentarchos · Prōtostratōr · Stratarchēs · Stratēgos · Stratopedarchēs · Tourmarchēs · Taxiarchēs / Chiliarchēs / Tagmatarchēs
MarinaAmiralios · Droungarios · Kentarchos · Komēs / Droungarokomēs · Megas doux · Megas droungarios tou ploimou
Altre unitàAkolouthos · Ethnarchēs · Hetaireiarchēs · Konostaulos / Comes stabuli · Manglavitai · Topotērētēs · Tzaousios
Cariche civili
Pubblica amministrazioneAktouarios · Anthypatos · Basileopatōr · Chartoularios / Chartophylax · Domestikos · Eparca di Costantinopoli · Esarca · Kephale · Logothetes · Logothetes ton agelon · Logothetes tou dromou · Magistros · Mandator · Megas logothetes · Mesazon · Pagarches · Parathalassites · Praitor · Protasekretis · Protonotarios · Topoteretes
FinanzeApographeus · Charoularios · Eparca di Costantinopoli · Exisōtēs · Logariastēs · Logothetes ton oikeiakon · Logothetes tou genikou · Logothetes tou stratiotikou · Mystikos · Sakellarios · Symponos · Vestiarion
GiustiziaEparca di Costantinopoli · Epi tōn deēseōn · Mystikos · Protomystikos · Quaesitor
  Portale Bisanzio
  Portale Medioevo
  Portale Ortodossia
  Portale Storia
Estratto da "https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Cartofilace&oldid=149163645"

  • Indonesia
  • English
  • Français
  • 日本語
  • Deutsch
  • Italiano
  • Español
  • Русский
  • فارسی
  • Polski
  • 中文
  • Nederlands
  • Português
  • العربية
Pusat Layanan

UNIVERSITAS TEKNOKRAT INDONESIA | ASEAN's Best Private University
Jl. ZA. Pagar Alam No.9 -11, Labuhan Ratu, Kec. Kedaton, Kota Bandar Lampung, Lampung 35132
Phone: (0721) 702022